Μήδεια του Ευριπίδη και Φόνισσα του Παπαδιαμάντη..

untitledΚατά την συνεχή μελέτη του δοθέντος αποσπάσματος της «Φόνισσας», και καθ’ αντιπαραβολή του νοήματός του με το αντίστοιχο εξαχθέν μήνυμα από τη «Μήδεια» του Ευριπίδη, μπορούμε αναντίρρητα να κατανοήσουμε εκ βαθέως την ομοιότητα στην ψυχοσύνθεση των δύο παραβληθέντων χαρακτήρων, ένα μοτίβο αντίληψης των πραγμάτων που οδηγεί σε βαθιές ακρότητες. Παραδειγματικά, και στις δύο περιπτώσεις διακρίνεται ένας τόνος αυτολύπησης λόγω της φύσης του γυναικείου φύλου, ενός συναισθήματος που οργιάζει κι επεκτείνεται σε όλα τα θηλυκά μέλη αυτού του κόσμου. Πρόκειται για ένα σύντομο μοιρολόγι της γυναίκας της καταπιεσμένης, της εξαναγκασμένης σε μια – πλήθος φορών – ανεπιθύμητη ζωή, όπου οι υποχρεώσεις κατά κράτος υπερτερούν των δικαιωμάτων.

Εν συνεχεία, με θυμό και ευρύ αίσθημα αδικίας περιγράφονται οι ποικίλες εκφάνσεις και στάδια της καθημερινότητας της γυναίκας (αν και το απόσπασμα του Ευριπίδη χαρακτηρίζεται από μια μεγαλύτερη λυρικότητα), όπως κι αποτελεί και ο πασίγνωστος θεσμός της προίκας. Η αναφορά του ως «εξαγορά» ενός άνδρα μοιάζει τελείως άδικη, αφού η γυναίκα υποτάσσεται σε αυτόν, κατ’ αντίθετο της σύγχρονης λογικής της κτήσης, εντούτοις πέρα για πέρα αληθινή. Την ίδια στιγμή γίνεται λόγος και ως προς την έλλειψη της κατάλληλης παιδείας στο γονικό περιβάλλον, εφόσον τα μικρά κορίτσια που γνωρίζουν την «άξαφνα μικρογραφική» επιβλητικότητα της πατρικής φιγούρας με την ελπίδα μιας ανεξαρτησίας και αυτοβούλευσης στην ενηλικίωση συναντούν μόνο έναν ακόμη μεγαλύτερο συμβιβασμό, σε συνδυασμό με την έναρξη της πραγματικής κοπιώδους ζωής για τη συντήρηση του νοικοκυριού.

Παράλληλα, λόγος γίνεται και για την αντίληψη της εποχής που είχε να κάνει με το γάμο ως αδιανόητα ισχυρή και προσδετική ρήτρα, εφόσον σε ελάχιστες περιπτώσεις – και με ιδιαίτερο κόστος για τη φήμη αυτής και της οικογενείας – θα μπορούσε μια γυναίκα να απομακρυνθεί από τον άνδρα της, όσο σκληρή κι ανεπιθύμητη να ήταν η συμπεριφορά αυτού προς εκείνη. Και, ακόμα περισσότερο, ίσως η υπεράνθρωπη υπομονή που ζητούνταν από μια γυναίκα για μια ολόκληρη ζωή στην περίπτωση αυτή του «κάκιστα επιλεχθέντος» ανδρός, να ήταν ένα τόσο μεγάλο φορτίο που η ίδια ισόβια θα έπρεπε να κουβαλήσει, με κόστος ιδιαίτερα βαρύ ψυχικό. Το αποκορύφωμα της όλης έκθεσης αυτής: η παντελής έλλειψη κοινωνικότητας, μιας οποιασδήποτε ευκαιρίας να μοιράσει αυτή η πιεσμένη, παγιδευμένη σύζυγος τον πόνο και τα προβλήματά της με ένα άλλο μέλος της κοινότητας, να ξεφύγει από την καθημερινότητα σε κάτι άλλο για λίγο, πριν να εξαναγκαστεί να προσγειωθεί στην τραχεία πραγματικότητα.

Τελικά, καθίσταται ολοκληρωτικά δυνατό να εντοπιστούν οι ομοιότητες μεταξύ των ιδεολογικών αντιλήψεων της Φραγκογιαννούς και της Μήδειας, όλα τα επιμέρους λογικά και ψυχοσυνθετικά στοιχεία που διαμορφώνουν τον τρόπο δράσης τους, κατά μια μέθοδο λιγότερο ατομικιστική απ’ ότι κοινωνικά πρόσφορη – τουλάχιστον κατά τη δική τους όψη των πραγμάτων. Προσκείμενα, αποτελεί προσωπική επιλογή του αναγνώστη να δικαιολογήσει ή όχι την άσκηση ακραίων δράσεων των δύο χαρακτήρων, με βάση κοινωνικά, ψυχολογικά και πολιτισμικά συνιστόντα στοιχεία.

Δημήτρης Ντάρας, ΛΑ1

Advertisements
This entry was published on Ιουνίου 29, 2015 at 10:10 ΠΜ and is filed under Αρχική Σελίδα. Bookmark the permalink. Follow any comments here with the RSS feed for this post.
Αρέσει σε %d bloggers: