Η «προίκα» του Ανδρέα Λασκαράτου

από τη μαθήτρια Χρύσα Κουφού, Α3′ Λ

Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, η μαθήτρια της Α΄ Λυκείου Χρύσα Κουφού μελέτησε το απόσπασμα «Προίκα» από το έργο «Τα μυστήρια της Κεφαλονιάς» του Ανδρέα Λασκαράτου και εκπόνησε την ακόλουθη εργασία.

ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Η ΕΠΟΧΗ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΠΟΥ ΓΡΑΦΤΗΚΕ ΤΟ ΕΡΓΟ.

 Το βιβλίο του Κεφαλλονίτη ποιητή και πεζογράφου, Ανδρέα Λασκαράτου (1811-1901) , «Τα μυστήρια της Κεφαλονιάς», γράφτηκε το 1856. Στο έργο του αυτό, ο Λασκαράτος επικρίνει και σατιρίζει τα  στερεότυπα της κεφαλλονίτικης κοινωνίας. Κάνει όμως το «λάθος» να στραφεί κι εναντίον τής Εκκλησίας και του τοπικού επισκόπου, καυτηριάζοντας τα «θρησκομάγαζα» που τα διευθύνουν άνθρωποι αμόρφωτοι, ανήθικοι και επιτήδειοι, μετατρέποντας την πίστη των αφελών κι επίσης αμόρφωτων και προληπτικών χριστιανών, σε αντικείμενου εμπορίου και αισχροκέρδειας. Ο Λασκαράτος καλεί τους πιστούς να φυλάγονται από «τους ψευδόχριστους οπού βρομοσκυλούνε όλη μέρα μέσα στες εκκλησιές, σαν τες κουκουβάγιες μέσ’ στα χαλέπεδα, κάνοντες σταυρούς και μετάνοιες…». Δεν παραλείπει όμως να σχολιάσει και την υποκρισία των ίδιων των πιστών που τους αποκαλεί χαρακτηριστικά «χριστιανούς της κοιλιάς». Στρέφει τα βέλη του, εναντίον της πλάνης της τυφλής πίστης που έχουν επιβάλει οι παπάδες με την οποία η Εκκλησία «με το ένα χέρι βαστάει τες εκκλησιές ανοιχτές, και με το άλλο τον νουν του όχλου κλεισμένονε».

Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΛΑΣΚΑΡΑΤΟΥ

Ο Λασκαράτος διακρίθηκε στη σάτιρα (την κοινωνική κριτική και αφορίστηκε από την εκκλησία). Όπως φαίνεται και στο κείμενο, ο Λασκαράτος παρουσιάζει τις αντιλήψεις περί του γάμου που επικρατούν την εποχή αυτή και παράλληλα τονίζει τη δική του θέση. Αναφέρει ότι το προικιό είναι αιτία της έλλειψης παιδείας των κοριτσιών, τα οποία καταπιέζονται ψυχολογικά από τους γονείς τους και ωθούνται στην εργασία. Επίσης, οι γαμπροί, όντας κερδοσκόποι, επιλέγουν τη νύφη με μοναδικό κριτήριο την περιουσία που κατέχει. Υποστηρίζει, επίσης, ότι τα κορίτσια θέλουν να απελευθερωθούν από την τυραννία και την καταπίεση των γονιών τους, θεωρώντας τον γάμο ως την μοναδική τους διέξοδο.Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Λασκαράτος προτείνει τη μεταχείριση των κοριτσιών με αγάπη και σεβασμό, για να αναπτύξουν το πνεύμα τους και ,εν τέλει, να έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν το σύντροφο τους. Αυτές είναι οι κύριες αντιλήψεις του συγγραφέα, οι οποίες προκαλούν την αναστάτωση των τοπικών αρχών που έχουν οπισθοδρομικές και παλιομοδίτικες ιδέες.

 

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΤΟ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ: Η ΠΡΟΙΚΑ

Στο απόσπασμα ‘’Τα μυστήρια της Κεφαλονιάς’’ ο συγγραφέας θέτει προβληματισμούς για τον ρόλο της γυναίκας και τον θεσμό της προίκας.Αρχικά, αναλύει τις θυσίες που πραγματοποιούν οι γονείς με σκοπό να παντρέψουν την κόρη τους. Την χρησιμοποιούν, αφαιρώντας της κάθε δικαίωμα για να ζήσει μια φυσιολογική ζωή . Στη συνέχεια, ο Λασκαράτος, με κάποια καθημερινά παραδείγματα και παρομοιώσεις αναφέρεται στο θεσμό της προίκας και τον παρομοιάζει με εμπόριο. Η προίκα, τονίζει, είναι πλέον μία συνήθεια που οδηγεί την ίδια την οικογένεια στην απομάκρυνση και στην αποστροφή των μελών της. Τέλος, προσθέτει την δική του άποψη παρέχοντας σχόλια και ιδεές αναφορικά με την παύση του κερδοσκοπικού χαρακτήρα που είχε αποκτήσει η προίκα στην εποχή που διαδραματίζονται τα γεγονότα της ιστορίας.

Η ΖΩΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΟ ΠΑΤΡΙΚΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΣΥΖΥΓΙΚΟ ΣΠΙΤΙ

Ο Λασκαράτος μέσα από το κείμενό του αναδεικνύει την τελείως αναποτελεσματική και επιζήμια τακτική που ακολουθείται στο ζήτημα της αγωγής των κοριτσιών, τα οποία επί της ουσίας μεγαλώνουν στερούμενα κάθε πιθανής ευχαρίστησης και εργαζόμενα σκληρά σαν να είναι οι δούλες των γονιών τους. Ο συγγραφέας τονίζει πως σε ό,τι αφορά τα κορίτσια δεν δαπανάται από τους γονείς ούτε το ελάχιστο ποσό για την ψυχαγωγία και την καλαισθησία της εμφάνισής τους∙ δεν δαπανάται γενικώς κανένα ποσό σχετικό με την ανατροφή τους, ενώ αντιθέτως γίνεται από νωρίς σαφές πως αυτά είναι υποχρεωμένα να εργάζονται καθημερινά στο σπίτι των γονιών τους, προκειμένου να συνεισφέρουν στην εξοικονόμηση των αναγκαίων χρημάτων για την προίκα τους.

Το αποτέλεσμα αυτής της τακτικής -του να αντιμετωπίζονται δηλαδή τα κορίτσια σαν να είναι προϊόντα προς πώληση- είναι να τους δημιουργείται απέχθεια για το πατρικό τους σπίτι, να εξαντλούνται οι ψυχικές τους αντοχές και τελικά να μην αποκτούν καμία πνευματική και συναισθηματική ποιότητα, η οποία θα μπορούσε να επιτευχθεί, αν οι γονείς τους τις αντιμετώπιζαν με καλύτερο τρόπο και φρόντιζαν πιο ουσιαστικά για την ανατροφή τους.

 Ο συγγραφέας, μάλιστα, επισημαίνει πως δεν θα έπρεπε οι γονείς να ανατρέφουν τις κοπέλες με μόνο προορισμό το γάμο και να τις υποβάλλουν σε τόσες στερήσεις και να τις αντιμετωπίζουν σαν να είναι δούλες∙ οι γονείς θα πρέπει να ανατρέφουν τα παιδιά κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να γίνονται όσο καλύτεροι άνθρωποι μπορούν κι αυτό για χάρη του ίδιου τους του εαυτού, κι όχι για την ευχαρίστηση και την εξυπηρέτηση κάποιου άλλου. Οι κοπέλες, λοιπόν, θα πρέπει να ανατρέφονται για να γίνουν οι ίδιες ολοκληρωμένες, αυτεξούσιες προσωπικότητες, κι ο γάμος δεν θα πρέπει να αποτελεί από μόνος του τον μοναδικό τους σκοπό. Ο γάμος θα πρέπει να γίνεται προκειμένου να βελτιώσει ακόμη περισσότερο την καλή τους θέση και την ποιότητα της ψυχικής υπόστασής τους, κι όχι για να τις καταστήσει δούλες σ’ ένα άλλο σπιτικό.

Η εικόνα που παρουσιάζει ο Λασκαράτος είναι ιδιαίτερα σκληρή, εφόσον καθιστά σαφές πως οι γονείς με την τακτική που ακολουθούν αποκτηνώνουν τις κόρες τους, τους στερούν τη δυνατότητα να βιώσουν έστω και κάποια ευχαρίστηση στη ζωή τους, και το μόνο που τις μαθαίνουν ουσιαστικά είναι πως προορίζονται για να υπηρετούν πάντοτε κάποιον. Επομένως, ενώ δεν γίνεται λόγος για την παρακολούθηση συστηματικής εκπαίδευσης ή για σπουδές, εφόσον αυτά αφορούσαν μόνο τα αγόρια, ο συγγραφέας προτείνει μια πιο ανθρώπινη στάση απέναντι στις κοπέλες.

Προτείνει, δηλαδή, να αντιμετωπίζουν οι γονείς με περισσότερη αγάπη τις κόρες τους, ώστε να μην τους δημιουργείται αυτή η απέχθεια για το πατρικό τους και να μην αποζητούν κι εκείνες το γάμο, για να γλιτώσουν από την τυραννία των γονιών τους. Προσθέτουμε εμείς, πως αν οι γονείς αντιμετωπίζουν τις θυγατέρες τους με τρυφερότητα και τους προσφέρουν μια καλύτερη ανατροφή, θα αναπτυχθούν περισσότερο σε πνευματικό επίπεδο και θα αποκτήσουν καλύτερη πείρα και καλύτερη γνώση για τον κόσμο. Δεν θα αισθάνονται την ανάγκη να φύγουν όσο γίνεται πιο γρήγορα από το σπίτι τους, και θα έχουν έτσι το χρόνο, τη γνώση και την υπομονή να διαλέξουν οι ίδιες τον κατάλληλο σύζυγο γι’ αυτές. Θα έχουν τη δυνατότητα να διαλέξουν ένα σύζυγο που θα μπορέσει να τις κάνει ευτυχισμένες κι όχι κάποιον που τις προσεγγίζει μόνο κερδοσκοπικά για να οικειοποιηθεί την προίκα τους.

 ΤΙ ΜΑΘΑΜΕ

 Μέσα από την μελέτη του αποσπάσματος ενημερωθήκαμε και ευαισθητοποιηθήκαμε με έναν παραστατικό και ουσιαστικό τρόπο για την σκληρή ζωή των γυναικών της εποχής εκείνης, καθώς και μελετήσαμε τον θεσμό της προίκας, όχι από εγκυκλοπαίδειες και ιστοσελίδες, αλλά από τους προβληματισμούς του συγγραφέα, ζωντανούς μέσα από τις σελίδες του.

Advertisements
This entry was published on Ιανουαρίου 7, 2017 at 12:33 ΠΜ and is filed under Λογοτεχνία. Bookmark the permalink. Follow any comments here with the RSS feed for this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: