Ερευνητική εργασία στη «Φόνισσα» του Παπαδιαμάντη

Σύντομη ερευνητική εργασία στο μάθημα «Νεοελληνική Λογοτεχνία», από τους μαθητές του τμήματος Α2΄ Λ Μιχάλης Ζιάγκα – Παπανικόλα, Γαρυφαλλένια Παυλοπούλου, Χρήστο Μάλαμα, Αναστασία Κολιολιού, Γεωργιάννα Πάτση, Ηδύλη Ορφανού. Υπεύθυνη καθηγήτρια κ. Σπ. Χαδιάρη, φιλόλογος.

  1. Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης και Νατουραλισμός

Στο έργο «Φόνισσα» ο Παπαδιαμάντης δίνει έμφαση στις λεπτομέρειες.  Για παράδειγμα, ξεκινάει την αναλυτική περιγραφή από μακρινό πλάνο και κάνει στροφή σε κοντινό, όταν περιγράφει το σπίτι του περιβολά  «με εξωτερικόν …. καθάριον», «αταξία εργαλείων», «παράθυρα κλειστά», «το πηγάδι…βαθειά», και «παρά το χείλος… κοράσια». Η εικόνα της εγκατάλειψης, τα κλειστά παράθυρα του φτωχού σπιτιού, η μοιραία στέρνα με το νερό και τα κορίτσια στην όχθη του γκρεμού προετοιμάζουν το έδαφος για τη δράση της Φραγκογιαννούς. Στη συνέχεια, εστιάζει στα πρόσωπα για να δώσει χαρακτηριστικές  λεπτομέρειες αυτών, όπως  το κοριτσάκι το «ξανθόν», το «άνιπτον», κ. λπ., γεγονός που δηλώνει ότι το μυαλό της Φραγκογιαννούς επεξεργάζεται τις λεπτομέρειες, κάνει υποθέσεις και εκτιμά την κατάσταση μέχρι να φτάσει στην αποφασιστική δράση, δηλαδή το φονικό: «και δράξασα με τας δύο χείρας … μέγας πλαταγιασμός». Συμπερασματικά, ο συγγραφέας χρησιμοποιεί, όπως οι νατουραλιστές, αυθεντικές και ακριβείς πληροφορίες για να προσδώσει ρεαλισμό στο κείμενό του και να ψυχογραφήσει την  κεντρική ηρωίδα.

Το γεγονός ότι ο νατουραλισμός αρνείται να εξιδανικεύσει την πραγματικότητα και τονίζει ότι η ζωή του ανθρώπου επηρεάζεται από τις ευρύτερες κοινωνικές συνθήκες, καθώς και από την κληρονομικότητα, φαίνεται από τον τρόπο με τον οποίο ο συγγραφέας προσπαθεί να ερμηνεύσει το χαρακτήρα της Φραγκογιαννούς. Αρχικά αναφέρεται στις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες της ζωής της Φόνισσας. Οι γονείς της την εκμεταλλεύτηκαν, την πάντρεψαν με έναν άνθρωπο ανίκανο και άβουλο για να την ξεφορτωθούν και για να ελαφρώσουν την οικογένεια από το βάρος του κοριτσιού. Δηλαδή, δε δείχνουν κανένα ενδιαφέρον για την ευτυχία της, έτσι και η Φόνισσα λίγο πριν το τέλος της, κοιτώντας το προικιό της, είναι σαν να κοιτάζει τη ρίζα της αδικίας που της έγινε και του κακού που εκείνη έκανε. Ο γιός της ήταν μέθυσος και μαχαιροβγάλτης, ενώ τώρα είναι στη φυλακή (ο παράγοντας κληρονομικότητα). Από την άλλη, η μία κόρη έμεινε γεροντοκόρη και έτσι η μοίρα των φτωχών και τα προβλήματά τους μεταφέρονται με παρόμοιο τρόπο και στους απογόνους. Έτσι, η ηρωίδα δεν έχει κανένα θετικό παράδειγμα  για τη μοίρα των γυναικών και των κοριτσιών που θα μπορούσε να ανακόψει την δράση της  για τα φονικά, διότι πίστευε ότι τα λυτρώνει από τη μιζέρια. Τέλος, παρ’ όλο που η Φραγκογιαννού δείχνει προτίμηση στα αγόρια, στη ζωή της δεν έχει καμία χαρά από άντρα, γιατί όλοι την έχουν αδικήσει ο καθένας με τον τρόπο του. Πάντως, η προτίμησή της στα αγόρια οφείλεται στο ότι δεν αποτελούν βάρος για την οικογένεια και δε βασανίζονται.

  1. Η κοινωνική διάσταση του μυθιστορήματος

Ο Παπαδιαμάντης στο έργο του επιλέγει ένα πρόσωπο πρωταγωνιστικό συνηθισμένο, θύμα των περιστάσεων και των κοινωνικών αντιλήψεων που προσπαθεί να επιβιώσει σε δύσκολες καταστάσεις. Η ηρωίδα φτάνει σε διανοητική παράκρουση και πεθαίνει –τιμωρείται όχι από τον ανθρώπινο νόμο, αλλά με μία αόρατη θεϊκή παρέμβαση. Πεθαίνει από πνιγμό με τον ίδιο που πέθαναν και τα θύματά της. Σκοτώνει τα κορίτσια για να τα απαλλάξει από μία μοίρα σαν τη δική της.

  1. Η κοινωνία της εποχής μέσα από το έργο «Φόνισσα» του Παπαδιαμάντη.

Η Σκιαθίτικη κοινωνία της εποχής του Παπαδιαμάντη είναι η παλιά αγροτική κοινωνία. Είναι μία κοινωνία κλειστή, φτωχή, ανδροκρατούμενη όπου όμως η γυναίκα ήταν δυναμική, εργατική και αποτελεσματική: «ήτο … σκλάβα του συζύγου της… και κηδεμών αυτού». Όλα είναι φτωχά, βρώμικα και εγκαταλελειμμένα. Όλες οι γυναίκες είναι κουρασμένες, λεχώνες, άρρωστες. Ακόμη και το άρρωστο βρέφος είναι κορίτσι. Οι περισσότεροι άνδρες είναι μέθυσοι ή κουρασμένοι και βρίσκονται σε απόσταση από τα οικογενειακά προβλήματα, σαν η ασθένεια του παιδιού να αφορά μόνο τη μητέρα, το ίδιο και οι δουλειές του σπιτιού. Τέλος τα παιδιά είναι πάντα πολλά, τα κορίτσια περισσότερα και το μεγάλο βάρος της οικογένειας είναι να τα προικίσει.

Advertisements
This entry was published on Φεβρουαρίου 3, 2017 at 10:25 ΠΜ and is filed under Αρχική Σελίδα. Bookmark the permalink. Follow any comments here with the RSS feed for this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: