Η τέχνη και η προσφυγιά

από τη μαθήτρια Χρύσα Κουφού, Α3′ Λ

Μία ακόμα ερευνητική εργασία της Α’ Λ  με θέμα: «Μικρασιατική καταστροφή – λογοτεχνία και τέχνη.»

Το τραύμα του ξεριζωμού μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 είναι φανερό και έκδηλο στα ελληνικά γράμματα και την τέχνη.

Οι μικρασιάτες πρόσφυγες ελληνικής καταγωγής, οι έλληνες στρατιώτες που είχαν συμμετάσχει στην Μικρασιατική Εκστρατεία αλλά και οι γηγενείς που δέχθηκαν τους εκπατρισμένους στη χώρα υποδοχής, αποτέλεσαν μια πλούσια δεξαμενή από την οποία προέκυψαν οι συγγραφείς αλλά και οι ήρωες των λογοτεχνικών έργων της γενιάς του 1930.

Η εγκατάσταση των προσφύγων στην Ελλάδα επέδρασε καταλυτικά σε όλους τους τομείς της ελληνικής κοινωνίας αλλά και του πολιτισμού.

Κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου (1914 – 1939) καταγράφονται τουλάχιστον 13 συγγραφείς με καταγωγή από την Μικρά Ασία και τη  Ανατολική Θράκη/ Κωνσταντινούπολη . Ανάμεσά τους, ο Αντώνης Βουσβούνης, ο Γεώργιος Θεοτοκάς, ο Μενέλαος Λουντέμης η Μαρία Ιορδανίδου, ο Κοσμάς Πολίτης ο Ηλίας Βενέζης αλλά και η Διδώ Σωτηρίου και ο Γιώργος Σεφέρης.

 Χαρακτηριστικά έργα που δεν αναφέρονται με νοσταλγία στη ζωή πριν την Μικρασιατική καταστροφή αλλά στην προσφυγιά και την τραυματική εμπειρία του πολέμου είναι λ.χ. “το νούμερο 31328” του Ηλία Βενέζη ή “Τα Ματωμένα Χώματα” της Διδώς Σωτηρίου.

Στις δυσκολίες και τις προκλήσεις που αντιμετώπισαν οι πρόσφυγες κατά την εγκατάστασή τους και την ενσωμάτωσή τους αναφέρονται τα έργα “Αργώ” (1936) του Γιώργου Θεοτοκά, “Γαλήνη” (1939) του Ηλία Βενέζη, “Αστροφεγγιά” (1945) του Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, “Οι νεκροί περιμένουν” της Διδώς Σωτηρίου.

Η μουσική δημιουργία δεν έμεινε ανεπηρέαστη από τον ξεριζωμό των προσφύγων από την Μικρά Ασία και την Θράκη και αποτυπώθηκε στο ρεμπέτικο τραγούδι, κληρονομιά που έφεραν μαζί τους οι πρόσφυγες.

Αλλά και νεώτεροι δημιουργοί ασχολήθηκαν με το θέμα της προσφυγιάς αφήνοντας πίσω τους έργα – σταθμούς στην καλλιτεχνική τους πορεία και παρακαταθήκη λαμπρή στο ελληνικό τραγούδι, όπως π.χ., ο συνθέτης και δημιουργός Απόστολος Καλδάρας με το έργο του “Μικρά Ασία” (1972) σε στίχους Πυθαγόρα, ή ο Δήμος Μούτσης, στο έργο του “Αγιος Φεβρουάριος” (1972) σε στίχους Μάνου Ελευθερίου.

Η προσφυγιά και η ζωή μετά από αυτή ενέπνευσε και δημιουργούς του κινηματογράφου, της τηλεόρασης αλλά και του θεάτρου.

Ετσι, η κινηματογραφική ταινία “συνοικία το ‘Ονειρο” (1961) σε σκηνοθεσία και με πρωταγωνιστή τον Αλέκο Αλεξανδράκη η οποία γυρίστηκε στην περιοχή Ασύρματος στα Άνω Πετράλωνα, μια παραγκούπολη προσφύγων, δημιούργησε τεράστιες αντιδράσεις όταν προβλήθηκε.

Λογοτεχνικά έργα όπως η “Αστροφεγγιά” η “Λωξάντρα” κ.α.,  μεταφέρθηκαν με επιτυχία στην τηλεόραση και μέσα από την τηλεοπτική μεταφορά τους κατέστησαν κοινωνούς της ζοφερής ιστορικής πραγματικότητας που βίωσαν οι έλληνες πρόσφυγες της Μικράς Ασίας και της Θράκης και τον αγώνα τους για ενσωμάτωση στην ελληνική κοινωνία.

Τέλος, σύγχρονα και υπέροχα καλλιτεχνικά δείγματα που καταπιάνονται με το θέμα της προσφυγιάς λόγω της μικρασιατικής καταστροφής αλλά και του εκτοπισμού των Ελλήνων από την Κωνσταντινούπολη είναι ένα κινηματογραφικό και ένα  θεατρικό έργο με τεράστια καλλιτεχνική αλλά και εμπορική επιτυχία που έφεραν σε επαφή με τα ιστορικά γεγονότα της εποχής εκείνης και τη δική μας γενιά.

Πρόκειται για το θεατρικό έργο “Σμύρνη μου αγαπημένη” της κ. Ντενίση το οποίο με εξαιρετικά ψύχραιμη προσέγγιση και αποστασιοποιημένη ματιά περιγράφει τη ζωή πριν, κατά αλλά και μετά τον ξεριζωμό των ελλήνων από τη Σμύρνη το 1922, καθώς και η γνωστή και μη εξαιρετέα κινηματογραφική ταινία “Πολίτικη κουζίνα” (2003) του Τάσου Μπουλμέτη που με εξαιρετικό τρόπο μας μεταφέρει την εμπειρία του ξεριζωμού και της προσφυγιάς όπως τη βίωσε η οικογένεια του νεαρού ήρωά της.

Εν κατακλείδι, η μικρασιατική καταστροφή και η προσφυγιά που επακολούθησε, αποτυπώθηκε με δημιουργικό τρόπο στα νεοελληνικά γράμματα και τέχνες με αποτέλεσμα να μείνουν ζωντανές οι μνήμες από τη μιά αλλά και να γίνει ομαλότερα η αφομοίωση και η ένταξη των προσφύγων στην νεοελληνική πραγματικότητα.

 

ΠΡΟΣΦΥΓΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ

http://www.lifo.gr/articles/archaeology_articles/124647

America America http://www.afr.com

¨ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ” Εγκυκλοπαίδεια μείζονος Ελληνισμού Μικρά Ασία Αθήνα 2002 asiaminor.ehw.gr

“Η Αττική Γή υποδέχεται τους πρόσφυγες του ’22”Νίκος Ανδριώνης σελ. 70-79,86-93, 80-85

 

 

 

 

Advertisements
This entry was published on Φεβρουαρίου 4, 2017 at 2:00 ΜΜ and is filed under Αρχική Σελίδα. Bookmark the permalink. Follow any comments here with the RSS feed for this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: