Το ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο του έργου «η Τιμή και το Χρήμα»

από το μαθητή Δημήτρη Γεωργίου, Α2’Λ

            Στη νουβέλα «η Τιμή και το Χρήμα» ο Κωνσταντίνος Θεοτόκης διερευνά το πρόβλημα της επίδρασης που ασκεί στην ανθρώπινη συμπεριφορά το χρήμα. Το έργο του γράφτηκε λίγο πριν από τους Βαλκανικούς Πολέμους, όταν πρωθυπουργός της χώρας ήταν ο Γεώργιος Θεοτόκης, ο οποίος παρά τις αναγνωρισμένες αρετές του και το γενικότερο έργο του για την ανοικοδόμηση του Ελληνικού κράτους, δεν μπόρεσε να ασχοληθεί με εγγενή προβλήματα διαφθοράς της ελληνικής κοινωνίας τα οποία δέσποζαν δημιουργώντας ιδιαίτερα πιεστικές καταστάσεις για τους Έλληνες της εποχής. Παράλληλα η χρονική περίοδος που γράφεται το έργο συμπίπτει με την περίοδο που ο Θεοτόκης ζώντας στο Μόναχο και όντας επηρεασμένος βαθύτατα από τις σοσιαλιστικές ιδέες, ανέπτυξε έντονη κοινωνική δράση. Με τα έργα αυτής της περιόδου προσπαθεί να δείξει ότι με το τότε υπάρχον κοινωνικό σύστημα, το χρήμα και το συμφέρον αλλοιώνει το χαρακτήρα των ανθρώπων και κατευθύνει τις πράξεις τους.

Στο έργο «η Τιμή και το Χρήμα» ο Θεοτόκης φανερώνει το ενδιαφέρον του για τις συγκρούσεις μέσα στην κοινωνία. Μέσα από το έργο του καυτηριάζει σατιρίζοντας τα πολιτικά συστήματα της εποχής, τις επιλογές του συνωνόματού του πρωθυπουργού, το ρουσφετολόι, την εξαχρείωση του εκλογέα, το συστηματικό λαθρεμπόριο (ζάχαρης, καπνού), το θέμα της προίκας. Ένας γενικός τόνος συναλλαγής απλώνεται πάνω από το βιβλίο. Η ζωή στην ελληνική επαρχία δεν είναι για το Θεοτόκη, μήτε ειδυλλιακή, μήτε αγνή. Συνυπάρχει η γραφική όψη μιας παλαιότερης εποχής με τη νοσηρή όψη μιας διεφθαρμένης κοινωνίας. Οι άνθρωποι παρουσιάζονται δέσμιοι των υπολογισμών τους. ενώ τα κοινωνικά ήθη και οι αντιλήψεις γίνονται τροχοπέδη στις επιθυμίες τους.

Ήδη από το εισαγωγικό απόσπασμα του διηγήματος ο συγγραφέας μας παρουσιάζει μια από τις κεντρικές ηρωίδες του έργου τη σιόρα Επιστήμη η οποία προκειμένου να διασφαλίσει την προίκα για τα κορίτσια της εργάζεται σκληρά και καταφεύγει ακόμα και σε αθέμιτες ενέργειες (κρύβει τα προϊόντα των λαθρεμπόρων στο σπίτι της). Παράλληλα, ο συγγραφέας εισάγει στο αρχικό τμήμα του διηγήματος και τον Αντρέα, γόνο ξεπεσμένης πλέον αρχοντικής οικογένειας που αναγκάζεται να καταφύγει σε λαθρεμπόριο ζάχαρης για να σώσει το σπίτι του από την αναπόφευκτη κατάσχεση. Τόσο η σιόρα Επιστήμη όσο και ο Ανδρέας αποτελούν πρόσωπα ενδεικτικά μιας κοινωνίας που μαστίζεται από την οικονομική εξαθλίωση.

Όπως γίνεται σαφές και από το δεύτερο απόσπασμά του κειμένου, η παθογένεια της τότε ελληνικής κοινωνίας είχε προχωρήσει σε τέτοιο βαθμό ώστε οι πολίτες της Κέρκυρας να υπολογίζουν την ψήφο τους στις εκλογές όχι με βάση το έργο της κυβέρνησης αλλά με βάση το κατά πόσο ικανοποιήθηκαν οι προσωπικές τους επιδιώξεις, τα «ρουσφέτια» τους. Η διαφθορά αυτή των πολιτικών πραγμάτων υποδηλώνει την αδυναμία της κοινωνίας να συμπράξει για χάρη του γενικότερου συνόλου και πηγάζει  βέβαια από την  οικονομική ανέχεια των πολιτών. Η τελευταία αναγκάζει τους ανθρώπους και σε προσωπικό επίπεδο να προχωρήσουν σε επώδυνους συμβιβασμούς όπως ο Αντρέας που παρά τα συναισθήματά του σκέφτεται μήπως θα έπρεπε να παντρευτεί μια πλούσια κοπέλα που δεν αγαπά μόνο και μόνο για να πάρει τα χρήματα της προίκας. Το χρήμα λοιπόν καθοριστικός παράγοντας και των διαπροσωπικών σχέσεων!

Advertisements
This entry was published on Φεβρουαρίου 15, 2017 at 10:52 ΜΜ and is filed under Αρχική Σελίδα,Λογοτεχνία. Bookmark the permalink. Follow any comments here with the RSS feed for this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: