Θεραπευτικές ικανότητες παιχνιδιών..

indexαπό τη μαθήτρια Εύα Νταμάγκα, Α2′ Λ

Το παιχνίδι για τα παιδιά

Το παιχνίδι είναι τόσο φυσικό για τα παιδιά όσο και η αναπνοή. Είναι ένα μέσο έκφρασης των παιδιών που ξεπερνά  τις όλες τις διαφορές σε εθνικότητα, γλώσσα, ή άλλες πτυχές του πολιτισμού. Παρόλα αυτά, οι απόψεις διίστανται  και η αξία που δίνεται στο παιχνίδι διαφέρει ανάμεσα σε διαφορετικές κοινωνίες αλλά ακόμα και μέσα στην ίδια κοινωνία. Τελικά όμως, το παιχνίδι είναι ζωτικής σημασίας και αποτελεί τον πυρήνα  για την ανάπτυξη της παιδικής ηλικίας.

 

Επιτραπέζια Παιχνίδια

Ένας τομέας των παιχνιδιών είναι τα επιτραπέζια παιχνίδια.

Αρχικά επιτραπέζια παιχνίδια θεωρούνται τα παιχνίδια που παίζονται πάνω σε κάποιου είδους οριζόντιας επιφάνειας. Είναι αναγκαίο να υπάρχει συμμετοχή 2 ή παραπάνω ατόμων για την εξαγωγή του. Κύριος σκοπός είναι η διασκέδαση και, σε άλλες περιπτώσεις, η αποκόμιση γνώσεων ή η νοητική άσκηση. Ο ανταγωνισμός είναι αναπόσπαστο στοιχείο τους για την διεξαγωγή του παιχνιδιού.

Χωρίζονται σε δυο γενικές κατηγορίες τα κλασσικά (π.χ. σκάκι, τάβλι,τρίλιζα, ντάμα) και τα σύγχρονα επιτραπέζια (π.χ. monopoly, scrabble, trivial pursuit,taboo) . Στα σύγχρονα περιλαμβάνονται κυρίως τα παιχνίδια ερωτήσεων.

 

Η προσφορά του παιχνιδιού (παιγνιοθεραπεία)

Τι μπορεί να προσφέρει το παιχνίδι στα παιδιά; Στην πραγματικότητα πολλά περιςςοτερα από ότι γίνονται  αντιληπτά από τα ίδια αλλά και από τους γονείς. Για παράδειγμα:  «Ο Γιαννάκης παίζει με την Έλενα και την Μαρία, θα έλεγαν οι γονείς τους βλέποντας τα να παίζουν ένα επιτραπέζιο. Στην πραγματικότητα ομως την ίδια στιγμή με το παιχνίδι  «κοινωνικοποιούνται». Η αλληλεπίδραση ενός παιδιού με μία ομάδα συνομηλίκων είναι από τα πρώτα πράγματα που ανησυχούν τους γονείς.

Η διαδικασία προσαρμογής και κοινωνικοποίησης είναι σημαντική για κάθε παιδί. Έχουν παρατηρηθεί περιπτώσεις με παιδιά τα οποία δεν επιζητούν την κοινωνική επαφή με άλλα παιδιά της ομάδας  γιατί μπορεί να είναι συνεσταλμένα ή να μην διακατέχουν  τις κοινωνικές δεξιότητες και τους τρόπους για να τα προσεγγίσουν.

Λόγω αυτού θέτετε το ερώτημα: Μπορουμε, λοιπόν,να κάνουμε κάτι ώστε  να βοηθήσουμε την ομαλή ένταξη των  παιδιών σε μία ομάδα και γενικότερα στην κοινωνία; Φυσικά  και υπάρχει!

 

Τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει και αναπτύσσεται όλο και περισσότερο παγκοσμίως η «Παιγνιοθεραπεία» της οποίας οι αρχές αναφέρουν το παιχνίδι ως την φυσικότερη διαδικασία μάθησης και μέσο απελευθέρωσης του παιδιού από φόβους και άγχη. Η «Παιγνιοθεραπεία» μπορεί να είναι ομαδική, με στόχο για παράδειγμα την κοινωνικοποίηση, ή και ατομική με άλλους στόχους όπως η κατανόηση και έκφραση των συναισθημάτων του παιδιού.

Η χρήση του παιχνιδιού στη θεραπεία των παιδιών ξεκινά αρκετά νωρίς, από  τη δεκαετία του 1930 και έχει χρησιμοποιηθεί από θεραπευτές όπως η Hermione Hug-Hellmuth, η Anna Freud και η Melanie Klein.

Από το 2002 έως και σήμερα η παιγνιοθεραπεία εφαρμόζεται καθημερινά στα παιδιά με κακοήθη νοσήματα του Τμήματος Παιδιατρικής Αιματολογίας- Ογκολογίας (Τ.Α.Ο.) του Νοσοκομείου Παίδων «Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ».

 

Με ποιο τρόπο όμως διεξάγεται αυτός ο τρόπος θεραπείας;

Η παιγνιοθεραπεία, πετυχαίνει πρόσβαση στο ασυνείδητο του παιδιού. Η επανάληψη των συμβολικών παιχνιδιών που εφευρίσκουν τα παιδιά είναι κατά τον Freud (1922) η προσπάθεια του «ΕΓΩ» να επαναλάβει το τραυματικό γεγονός που στο παρελθόν είχε βιωθεί παθητικά έτσι ώστε να κυριαρχήσει πάνω σε αυτό.

Παίζοντας εκφράζονται συναισθήματα έντασης, άγχους, φόβου, θυμού, ματαίωσης, ανασφάλειας, αμηχανίας, σύγχυσης που οδηγούν στον απώτερο σκοπό.

Διεξάγεται σε δωμάτιο νοσηλείας ,στον παιδότοπο, στο χώρο αλλαγής ιατρονοσηλευτικών πράξεων και στο χώρο αναμονής των εξωτερικών ιατρείων.

Συνήθως ο συγκεκριμένος τρόπος θεραπείας πραγματοποιείται σε  παιδιά ηλικίας από 2-14 ετών ανεξαρτήτου φύλου και νόσου. Ωστόσο υπάρχουν και περιπτώσεις στις οποίες παιδιά μεγαλύτερων ηλικιών συμμετάσχουν.

Ποτέ δεν έχει παρατηρηθεί δυσκολία παιδιού να μιλήσει συμβολικά και να εκφράσει αυτά που δεν μπορεί να ξεστομίσει σε ευθύ λόγο, δηλαδή τα μεγάλα ζητήματα της ζωής και του θανάτου με τα οποία έρχεται καθημερινά αντιμέτωπο. Ιδιαίτερα όταν είναι καταπονημένο λόγω χημειοθεραπειών επιλέγει αυτό το δρόμο διαπραγμάτευσης των επώδυνων συναισθημάτων που βιώνει τη δεδομένη χρονική στιγμή.

 

Μέσα υλοποίησης αποτελούν μεταξύ άλλων

-Υλικό ζωγραφικής (χρώματα όλων των ειδών, καβαλέτα, πινέλα, καμβάδες).

-Εικονογραφημένες ιστορίες.

-Επιτραπέζια παιχνίδια.

-Παιχνίδια αισθήσεων.

-Τσάντα με ιατρικά εργαλεία (είναι ο τρόπος για να αποκτήσει το παιδί αίσθηση ελέγχου).

-Κούκλες κουκλοθεάτρου -γαντόκουκλες (muppet)

Με οδηγό το παιχνίδι επιτυγχάνεται πραγματική  επικοινωνία με τον νεαρό ασθενή . Δημιουργείται σχέση εμπιστοσύνης με αποτέλεσμα  το παιδί να νιώθει αίσθημα ασφάλειας ώστε να εκφράσει τα άγχη, τις αγωνίες , να τα επεξεργαστεί  και να οδηγηθεί  στην αποδοχή , κατανόηση ,προσαρμογή και συμμετοχή.

 

Επιτραπέζια που οδηγούν στην Παίγνιοθεραπεία

Η λιγότερη περιπλοκότητα και χρήση της τεχνολογίας οδηγεί σε καλύτερα αποτελέσματα. Η εξεζητημένη χρήση τεχνολογικών παραγόντων καθώς και ο αυξημένος βαθμός δυσκολίας μπορει να προκαλέσει υπερδιέγερση και εκνευρισμό αστιστοιχα με αποτέλεσμα  τα παιδιά τα εγκαταλείπουν γρήγορα.  Τα παρακάτω κλασσικά επιτραπέζια παιχνίδια μπορούν να βοηθήσουν τις κοινωνικές και γνωστικές ικανότητες των παιδιών.

Μνήμη και Προσοχή

Απλά παιχνίδια μνήμης:  Βοηθούν στην αύξηση της προσοχής και της μνήμης.  Οι παίχτες πρέπει να ταιριάξουν τις κάρτες τους με άλλες που είναι γυρισμένες ανάποδα.  Η πρόκληση είναι να θυμούνται τις κάρτες που γυρίζουν.

Πρόβλεψη επιτυχίας και αντιμετώπιση αποτυχίας

Φιδάκι: Πολλά παιδιά αντιμετωπίζουν αυξημένο εκνευρισμό τόσο όσο όταν  προσδοκούν την επιτυχία όσο και όταν αποτυγχάνουν.  Το φιδάκι είναι ένας πολύ ωραίος τρόπος να μάθουν να μετριάζουν τον εκνευρισμό τους και να ξεπερνούν τις αποτυχίες γρήγορα.  Ο εκνευρισμός μπορεί να προκληθεί όταν το παιδί “πέσει” πάνω σε φιδάκι και από πρώτος βρεθεί τελευταίος. Επιπλέον, μπορούν να συνδέσουν το ανέβασμα της σκάλας ή το κατέβασμα του φιδιού με πραγματικές συνέπειες των πράξεών τους κι έτσι να ελέγξουν τον παρορμητισμό τους.

Μέσα από το παιχνίδι συναντάται τις επιτυχίες (ανέβασμα σκάλας) και τις αποτυχίες (κατέβασμα φιδιού) και εκφράζουμε αλλα και τροποποιούμε τη συμπεριφορά μας. Τα  παιδιά να εξασκούνται  στη διαχείριση της αποτυχίας και τονίζεται η  ανάγκη να ξεπεράσουμε γρήγορα την απογοήτευση.

Πρόβλεψη συνεπειών

Jenga: Ο σκοπός του παιχνιδιού είναι να τραβούν οι παίκτες τουβλάκια και να τα τοποθετούν στην κορυφή χωρίς να πέσει ο πύργος. Με τον τρόπο αυτό τα παιδιά πρέπει να μελετούν τις κινήσεις τους, να προσέχουν ποια κομμάτια μπορούν να μετακινηθούν χωρίς συνέπειες και να είναι προσεχτικά.  Επιπλέον, τονώνεται η αυτοσυγκράτηση και περιορίζεται η παρορμητικότητα.

Άλλα παιχνίδια

Μονόπολη

παζλ

παιχνίδια ερωτήσεων

UNO

λαβύρινθοι

εντόπιση διαφορών

Bingo ή τόμπολα

οι μικροί γιατροί

μάντεψε ποιος;

Αξίες παιχνιδιού και Παιγνιοθεραπεία γενικά

Το παιχνίδι είναι απαραίτητο όχι μόνο για την προώθηση της φυσιολογικής ανάπτυξης του παιδιού, αλλά έχει και πολλές θεραπευτικές ιδιότητες. Όλες οι θεραπείες απαιτούν, μεταξύ άλλων παραγόντων, τη δημιουργία μιας θεραπευτικής σχέσης, σε συνδυασμό με τη χρήση ενός μέσου αλληλεπίδρασης (Drewes, 2001). Η χρήση του παιχνιδιού βοηθά στη δημιουργία μιας ουσιαστικής σχέσης με τα παιδιά, ειδικά εκείνα που δυσκολεύονται στη λεκτική αυτο-έκφραση, ή με μεγαλύτερα παιδιά που παρουσιάζουν άρνηση ή αδυναμία να εκφράσουν τα συναισθήματα και τις δυσκολίες τους (Haworth, 1964). Η παρουσία των παιχνιδιών αφήνει χώρο στα παιδιά να αισθάνονται ελεύθερα να είναι ο εαυτός τους (Landreth, 1993).

Μέσα σε ένα ασφαλές και συναισθηματικά υποστηρικτικό περιβάλλον, το παιδί μπορεί να εκφράσει μέσω του παιχνιδιού τις ανησυχίες και τις δυσκολίες του, που ίσως είναι πολύ τρομακτικές ή στρεσογόνες ώστε να τις αντιμετωπίσει άμεσα ή να μιλήσει για αυτές. Αυτό συντελείται με την παρουσία ενός θεραπευτή ο οποίος μπορεί να το βοηθήσει να ακουστεί και να νιώσει κατανόηση. Έτσι, επιτυγχάνεται η κατανόηση  και τέλος η επεξεργασία των   δυσκολιών  του σε βάθος.

Επιπλέον,το παιχνίδι προσφέρει  έντονη αισθητηριακή και σωματική διέγερση που βοηθά να σχηματιστούν εγκεφαλικά κυκλώματα και αποτρέπει την απώλεια των νευρώνων. Το παιχνίδι είναι τόσο σημαντικό για την ανάπτυξη ενός παιδιού, ώστε να υπερασπίζεται από τα Ηνωμένα Έθνη 1989, στη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, άρθρο 31.1, το οποίο αναγνωρίζει “το δικαίωμα του παιδιού στην ανάπαυση και την αναψυχή, στη συμμετοχή σε παιχνίδια και ψυχαγωγικές δραστηριότητες που είναι κατάλληλες για την ηλικία του και στην ελεύθερη συμμετοχή στην πολιτιστική ζωή και τις τέχνες’’.

Advertisements
This entry was published on Ιουνίου 9, 2017 at 8:43 ΠΜ and is filed under Αρχική Σελίδα. Bookmark the permalink. Follow any comments here with the RSS feed for this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: