Προβληματισμός γύρω από τις έννοιες «τιμή» και «χρήμα» στο έργο του Κ. Θεοτόκη.

από το μαθητή Δημήτρη Γεωργίου, Α2’ Λ

Ερευνητική εργασία στο μάθημα της Ν. Λογοτεχνίας Α’ Λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια κ. Σπ. Χαδιάρη, Φιλόλογος.

images«Η Τιμή και το Χρήμα»: Ο συγγραφέας έβαλε για τίτλο του ένα αντιθετικό ζεύγος εννοιών που είναι παράλληλα ένα θέμα διαχρονικό και σταθερά παρόν με τη μία ή την άλλη μορφή στη ζωή των ανθρώπων, την ατομική ή την κοινωνική. Η επιλογή είναι προσωπική υπόθεση. Στη ζυγαριά του Θεοτόκη το βάρος πέφτει στην τιμή και στην αξιοπρέπεια του ανθρώπου.

Για τους ήρωες του διηγήματος αποτελούν τις αξίες που καθοδηγούν τις πράξεις τους σε τέτοιο βαθμό ώστε να θέτουν την αγάπη και τον έρωτα σε δεύτερη μοίρα. Η σιόρα Επιστήμη ανήκοντας σε μια φτωχή οικογένεια γνωρίζει πως η τιμή των κοριτσιών της είναι ό,τι πολυτιμότερο έχουν, καθώς οποιαδήποτε πράξη που θα έθετε σε κίνδυνοι το καλό τους όνομα μπορούσε να σημάνει την κοινωνική τους καταστροφή και τον πλήρη αποκλεισμό τους από έναν αξιόλογο γάμο. Γι’ αυτό και όταν η Ειρήνη επιτρέπει στον Αντρέα τόσο απερίσκεπτα να μπει στο σπίτι τους και να καταστρέψει την τιμή της, όταν δεν είναι κανένας από τους γονείς της εκεί, η σιόρα Επιστήμη γνωρίζει πως η κλειστή κοινωνία στο Μαντούκι έχει καταδικάσει την κόρη της και πως η μόνη θεραπεία για το σφάλμα της είναι να την παντρέψει με τον Αντρέα, χωρίς όμως να της δώσει προίκα μεγαλύτερη από αυτή που της αναλογεί. Το χρήμα για τη σιόρα Επιστήμη είναι σημαντικό υπό την έννοια πως μόνο αν φανεί πολύ συνετή στα οικονομικά της θα μπορέσει να διασφαλίσει όχι μόνο το μέλλον της ειρήνης αλλά και των άλλων τριών παιδιών της. Η σιόρα Επιστήμη δεν είναι προσκολλημένη στο χρήμα γιατί το θεωρεί σημαντικό αυτό καθαυτό αλλά γιατί γνωρίζει πως μια φτωχή οικογένεια όπως η δική της που ο πατέρας είναι ένας μέθυσος κάποιος πρέπει να μεριμνήσει για την οικονομική διασφάλιση των παιδιών. Όταν βρίσκεται αντιμέτωπη με τις υπερβολικές απαιτήσεις του Ανδρέα (τα χίλια τάλαρα που της ζητάει για να παντρευτεί την Ειρήνη) παραμένει αμετακίνητη στην απόφασή της και του δίνει μόνο τριακόσια γιατί τότε θα έπρεπε να αδικήσει τα άλλα της παιδιά και αυτό αντιβαίνει τη μητρική αίσθηση δικαιοσύνης. Η επιμονή της βέβαια αυτή θα παίξει σημαντικό ρόλο στη δυσμενή εξέλιξη των γεγονότων και θα αποτελέσει καταδικαστικό παράγοντα για το μέλλον της νεαρής κοπέλας.

Σε ό,τι αφορά τον Αντρέα, η τιμή αποτελεί μια αξία καθοριστική για τη ζωή του, καθώς προερχόμενος από μια αρχοντική οικογένεια που βρίσκεται πλέον σε δεινή οικονομική θέση, κάνει ό,τι μπορεί προκειμένου να επανορθώσει το όνομα της οικογένειάς του. Το μέσο για να πετύχει το τελευταίο είναι η απόκτηση χρημάτων γι’ αυτό και η έννοια της τιμής ταυτίζεται με την απόκτηση χρήματος. Η επιδίωξη όμως των χρημάτων γίνεται εκτός από το λαθρεμπόριο και με το επίμονο παζάρεμα για την προίκα της γυναίκας που αγαπά γεγονός που καταλύει κάθε έννοια πραγματικής τιμής για τον νεαρό αυτό. Στην ουσία είναι ένα άτομο που εκμεταλλεύεται όλες τις δυνατότητες που του παρέχει η παρασιτική κοινωνία της εποχής του για να κερδίσει χρήματα. Παρουσιάζει αντιφατική συμπεριφορά σε όλο το έργο, μπορεί να είναι ερωτευμένος με έντιμες προθέσεις, αλλά παραμένει ανεύθυνος, αναποφάσιστος, υστερόβουλος και ιδιοτελής. Μπορεί να έχει σταθερά συναισθήματα αλλά η συμπεριφορά του παρουσιάζει διακυμάνσεις, δηλαδή δέχεται πιέσεις από την αριστοκρατική του τιμή και την ανάγκη του χρήματος όταν θα πρέπει να χειριστεί ζητήματα καρδιάς. Το αποτέλεσμα είναι να παραπαίει ανάμεσα σε δύο στάσεις ζωής.

Advertisements
This entry was published on Ιουνίου 9, 2017 at 9:11 ΠΜ and is filed under Αρχική Σελίδα. Bookmark the permalink. Follow any comments here with the RSS feed for this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: